Η υποτίμηση υποθέσεων δεν είναι απλώς αφέλεια. Σε ένα περιβάλλον αυξημένων υβριδικών απειλών, αποτελεί παράγοντα εθνικής αποδυνάμωσης.
Μόλις αποκαλύφθηκε η υπόθεση διαρροής απορρήτων πληροφοριών, επί αμοιβή, από τον Σμήναρχο, Διοικητή της 128 Σμηναρχίας Εκπαίδευσης Τηλεπικοινωνιών – Ηλεκτρονικών (128ΣΕΤΗ), εμφανίστηκαν σχεδόν αντανακλαστικά διάφορα επιχειρήματα στο διαδικτυακό καφενείο, όπως:
- Σιγά, τι να ήθελαν να μάθουν από την Ελλάδα; Η Ελλάδα δεν κατασκευάζει τίποτα.
- Ο Σμήναρχος ήταν Διοικητής σε Μονάδα Εκπαίδευσης, δεν γνώριζε απόρρητες πληροφορίες.
- Ο Σμήναρχος έδινε πληροφορίες για το NATO, δεν έχουν σχέση με την Ελλάδα.
- Ο Σμήναρχος δεν έδινε πληροφορίες στην Τουρκία, δεν πρέπει να ασχολούμαστε.
- Ο Σμήναρχος δεν είχε καλό μισθό, για αυτό το έκανε.
- Τώρα βρήκαν τον Σμήναρχο; Θέλουν να κρύψουν κάτι.
Δεν είναι απαραίτητο όλοι οι πολίτες να γνωρίζουν πώς λειτουργούν οι Υπηρεσίες Πληροφοριών (Μυστικές Υπηρεσίες), ούτε να έχουν γνώση αντικατασκοπείας, στρατολόγησης ή επιχειρήσεων συλλογής πληροφοριών. Είναι όμως επικίνδυνο, όταν σοβαρές ενέργειες απαξιώνονται συλλήβδην, να καλλιεργείται μια κουλτούρα εφησυχασμού. Ο γνωστός ελληνικός «ωχαδερφισμός».
Με βάσει τις αντιδράσεις, οι άνθρωποι κατανέμονται σε πέντε κατηγορίες:
- Εκείνοι που γνωρίζουν.
- Εκείνοι που διαβάζουν, ρωτούν, μαθαίνουν και προσπαθούν να κατανοήσουν.
- Εκείνοι που, από άγνοια, γράφουν ή μιλούν για να επιβεβαιώσουν το «εγώ» και τις «γνώσεις» τους.
- Εκείνοι που ενστερνίζονται τον ωχαδερφισμό ως στάση ζωής.
- Και μια πέμπτη, πιο επικίνδυνη κατηγορία.
Στην πέμπτη κατηγορία ανήκουν:
- Όσοι έχουν ίδιον όφελος από την αποδυνάμωση των αντανακλαστικών της Πολιτείας και των πολιτών.
- Εκείνοι που λειτουργούν ως «εσωτερικοί πολλαπλασιαστές ισχύος» ξένων συμφερόντων, επιχειρώντας να γελοιοποιήσουν τις Αρχές, ώστε να τις καταστήσουν διστακτικές ή ανενεργές και να διαρρήξουν την εμπιστοσύνη των πολιτών προς την Πολιτεία.
- Και άλλοι.
Η συγκεκριμένη πέμπτη κατηγορία συχνά χρησιμοποιεί ως κάλυψη την «ασχετοσύνη» και τον «ωχαδερφισμό».
Misinformation και Disinformation
Η προσπάθεια να παρουσιαστεί μια υπόθεση ως «αστεία» ή «ασήμαντη» συνιστά παραπληροφόρηση. Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν πρόκειται για misinformation ή disinformation.
- Misinformation είναι η παραπληροφόρηση από άγνοια: όταν κάποιος αναπαράγει ή παράγει κάτι χωρίς δόλο, επειδή του φάνηκε ενδιαφέρον ή επειδή ταιριάζει με τις αντιλήψεις του.
- Disinformation είναι η σκόπιμη παραπληροφόρηση: η εσκεμμένη δημιουργία και διάδοση ψευδών ή διαστρεβλωμένων στοιχείων με στόχο την εξαπάτηση και τη ζημιά. Σε αυτήν εντάσσεται η πέμπτη κατηγορία.
Στον κόσμο των Πληροφοριών, τίποτα δεν είναι ασήμαντο. Αν ένας στόχος δεν είχε αξία, καμία Υπηρεσία Πληροφοριών δεν θα σπαταλούσε χρόνο, χρήμα και ανθρώπινο δυναμικό για να τον προσεγγίσει.
Οι Υπηρεσίες Πληροφοριών δεν αναζητούν μόνο το «ένα μεγάλο μυστικό». Συλλέγουν εκατοντάδες μικρές, φαινομενικά αδιάφορες πληροφορίες. Κομμάτια ενός παζλ που, όταν ενωθούν, αποκαλύπτουν την πλήρη εικόνα.
Η υποτίμηση αυτής της πραγματικότητας δεν είναι απλώς αφέλεια. Είναι εθνικά επικίνδυνη.